Το κρητικό κρασί: αρχαίες ποικιλίες και τα χωριά που τις κερνούν

Στην Κρήτη πατιέται κρασί εδώ και περίπου τέσσερις χιλιάδες χρόνια. Στο Βαθύπετρο, λίγο νότια του χωριού των Αρχανών, οι αρχαιολόγοι βρήκαν ένα μινωικό πατητήρι που μοιάζει ακόμη έτοιμο για τον τρύγο, κάτι που κάνει το νησί ένα από τα αρχαιότερα αμπελοτόπια της Ευρώπης. Για δεκαετίες το νησί εξήγαγε χύμα κρασί χωρίς πολλά λόγια, αλλά μια γενιά παραγωγών ξαναέχτισε τη φήμη του γύρω από γηγενείς ποικιλίες που δεν υπάρχουν πουθενά αλλού, και τα οινοποιεία υποδέχονται πλέον τους επισκέπτες με την ίδια άνεση που το κάνουν οι ταβέρνες.

Οι ποικιλίες που αξίζει να γνωρίζετε

Το Βιδιανό είναι το λευκό για το οποίο μιλούν οι σομελιέ: ροδακινένιο, γεμάτο, καλλιεργείται κυρίως γύρω από το Ρέθυμνο και ολοένα και περισσότερο παντού. Η Βηλάνα και το Θραψαθήρι δίνουν τα ευκολόπιοτα λευκά της ανατολής, ενώ το Λιάτικο, καταγεγραμμένο στο νησί επί αιώνες και ίσως η παλαιότερη επώνυμη ποικιλία της Ελλάδας, χαρίζει ανοιχτόχρωμα, αρωματικά ερυθρά και εξαιρετικά γλυκά κρασιά γύρω από τη Σητεία και τις Δαφνές. Το Κοτσιφάλι είναι το μαλακό, γενναιόδωρο ερυθρό των αμπελώνων του Ηρακλείου, που παραδοσιακά χαρμανιάζεται με το πιο σκούρο, πιο τανικό Μαντηλάρι. Στη μακρινή δύση, το Ρωμέικο δίνει τα ιδιότυπα οξειδωτικά κρασιά των Χανίων, και παραγωγοί όπως ο Λυραράκης έχουν διασώσει σχεδόν εξαφανισμένες ποικιλίες όπως το Πλυτό και το Δαφνί από μια χούφτα κλήματα που είχαν απομείνει.

Τα χωριά που τις κερνούν

Η σοβαρή οινική ζώνη βρίσκεται στους λόφους 20 με 30 λεπτά νότια του Ηρακλείου. Οι Αρχάνες είναι η ομορφότερη βάση, ένα αναπαλαιωμένο χωριό με νεοκλασικά σπίτια, με οινοποιεία και καλές ταβέρνες σε απόσταση περιπάτου. Τα Πεζά είναι η εργατική ζώνη ονομασίας προέλευσης δίπλα, και οι Δαφνές, δυτικά της πόλης, γιορτάζουν το Λιάτικό τους με καλοκαιρινή γιορτή κρασιού· οι ημερομηνίες αλλάζουν, οπότε ρωτήστε επιτόπου. Τα περισσότερα κτήματα κάνουν γευσιγνωσίες από την άνοιξη ως το φθινόπωρο, ορισμένα μόνο με ραντεβού, και τα καλύτερα συνοδεύουν τα ποτήρια με τυρί και παξιμάδια αντί να σας σπρώχνουν βιαστικά στο ταμείο. Από την ακτή, το απλούστερο σχέδιο είναι ένα πρωινό γύρω από την Κνωσό και ένα απόγευμα στα αμπέλια, αφού το ανάκτορο και οι αμπελώνες μοιράζονται τον ίδιο δρόμο νότια από την πόλη του Ηρακλείου.

Πίνοντάς το επιτόπου

Στις ταβέρνες, ζητήστε κρασί με την ποικιλία αντί για το χρώμα και αμέσως θα σας πάρουν πιο σοβαρά. Το χύμα κρασί από το βαρέλι, που πουλιέται με το κιλό αντί με τη φιάλη, είναι μια απολύτως θεμιτή απόλαυση στα χωριά, και το σκαλοπάτι προς ένα εμφιαλωμένο Βιδιανό ή ένα Λιάτικο αμπελοτοπίου σπάνια κοστίζει πολλά. Το γλυκό Λιάτικο, λιασμένο με τον παλιό τρόπο, είναι η απάντηση του νησιού στο πόρτο και δεν το παραγγέλνει σχεδόν κανείς· γίνετε η εξαίρεση.

Μια μέρα γευσιγνωσίας βολεύει από οποιαδήποτε βάση της βόρειας ακτής, και ο ορισμένος οδηγός είναι πρόβλημα με λύση: κλείστε οδηγό για το απόγευμα και κανείς δεν χρειάζεται να φτύνει το κρασί. Η πλευρά του φαγητού έχει τον δικό της οδηγό στο τι να φάτε στην Κρήτη, και αν το ταξίδι σας γέρνει δυτικά, αρκετά κτήματα της περιοχής των Χανίων βρίσκονται σε λιγότερο από μισή ώρα από τα θέρετρα της ακτής του Πλατανιά.